مطالبی درباره ی تدریس علوم تجربی(پایه پنجم) از استاد امیرنژاد

سه موضوع اصلی در تدریس علوم که همانند رئوس یک مثلث هستند: اهداف- روش تدریس- ارزشیابی

سه هدف عمده در علوم تجربی: کسب اطلاعات ضروری- کسب مهارت های ضروری- کسب نگرش های ضروری

اطلاعات ضروری: اطلاعاتی که در زندگی کنونی و آینده ی فرد کاربرد داشته باشد:
- آموزش محیط زنده، گیاهان و جانوران، محیط زیستی
- آموزش محیط غیر زنده، پدیده ها و تغییرات کوتاه مدت و دراز مدت، سیل، زلزله، زمین، محیط زیستی
- علم فیزیک، محیط مصنوع، ماده و انرژی و شکل های آن
- علم بهداشت

مهارت های(راه های) یادگیری:
1- مشاهده(اساسی ترین مهارت)  2- فرضیه سازی  3- پیش بینی(حدس و گمان نیست، مبنای علمی دارد)  4- طراحی و تحقیق  5- کاربرد ابزار  6- محاسبه و اندازه گیری  7- برقراری ارتباط (گفت و گو، صحبت، بیان و ارائه ی گزارش کار)  8- نتیجه گیری(تفسیر یافته ها)  9- جمع آوری اطلاعات                                             

برقراری ارتباط، باید رو در رو باشد و همچنین از بیان مناسب استفاده شود.

بررسی کوتاه علوم تجربی پنجم

از ص 6 تا ص 13، نباید در انواع امتحانات سؤال بیاید؛ ولی باید تدریس نماییم. تدریس آن یک هفته تا 10 روز طول می کشد.

مهم ترین روش تدریس علوم تجربی: حل مسئله

هر فصل در دو هفته، هر 2 فصل در یک ماه(4 هفته) تدریس می شود. بعد از تدریس هر 2 فصل، یک هفته تدریس نمی کنیم و به مرور می پردازیم. جاهایی که برای بچّه ها نا مفهوم بوده، دوباره تدریس می کنیم.

تصاویر عنوانی به عنوان یک فعالیت می باشند.

ص 21 ،بسازید، کاربرد ابزار است.

فکر کنید ها جزو متن می باشند، فعالیت نیستند.

در علوم، فعالیت ها را تدریس می کنیم، متن ها مکمل فعالیت ها هستند.

مراحل تدریس یک فعالیت(هر فعالیت در یک جلسه)

1-   گروه بندی

2-  انتخاب فعالیت و تعیین نوع مهارت ها: در تمام فعالیت ها دو مهارت مشاهده و برقراری ارتباط وجود دارد، به غیر از آن، بر اساس نیاز فعالیت، معلم مهارت ها را مشخص می کند. در فعالیتی که پرسش است، مهارت پیش بینی وجود دارد، مهارت فرضیه سازی هم وجود دارد. اگر بسازید وجود داشته باشد، مهارت کاربرد ابزار وجود دارد و ... .

3-  فعالیت ها در اختیار گروه ها قرار می گیرد: وسایل را هم در اختیارشان می گذاریم تا انجام دهند. حتماً هم مدّت تعیین می کنیم.

4-   یادداشت یا نقّاشی یا به ذهن سپرده هایشان را به شکل مهارت برقراری ارتباط به کلاس ارائه نمایند.

5-   پس از گزارش بچّه ها، جمع بندی اطلاعات با معلم مربوطه است.

چند نکته:

تمام سؤالاتی که از بچّه ها می پرسیم، جزو دانستنی ها می باشند.

برای مهارت ها و نگرش ها، باید انتظارات بنویسیم.

فعالیت های کلاسی جزو مهارت ها ودانستنی ها می باشند.

در طراحی آموزشی:

- بهتر است فعل اهداف کلی التزام داشته باشد: بداند. بفهمد. پی ببرد.

- فعل رفتاری قابل سنجش و اندازه گیری باشد: به درستی رسم کند. به درستی بیان کند.

در صورت کم و کاست در انتقال مطالب استاد امیرنژاد، از ایشان طلب بخشش دارم.

تدریس در پایه اول و نشریه نگاه

با سلام به دوستان عزیز

می دانید راه جالبی است؛ نشریه نگاه را می گویم؟! چه طور؟!

اگر آموزگار پایه اول باشید، پس از تدریس هر نشانه، می توانید از نشریه نگاه به خوبی استفاده نمایید.

نشریه نگاه را که به طور مرتب به مدارس(حتی مدارس دور افتاده) می رسد، پس از مطالعه ی همکاران، به طور مناسب ببرید(تقسیم نمایید) و پس از تدریس یک نشانه، آن ها را در اختیار دانش آموزان قرار دهید تا نشانه ی جدید(به غیر از اَ  اِ  اُ) را در آن بیابند و دورش خط بسته بکشند.

نتیجه ی کار، با وجود ریز بودن خطوط نشریه، جالب است! شما هم امتحان نمایید.

این تجربه برای والدین هم بسیار سودمند است. به جای نشریه نگاه می توانید از روزنامه یا مجله یا ... استفاده نمایید.

شیوه ی تصحیح دیکته ی (املای) فارسی در کلاس های دوم تا پنجم ابتدایی

شیوه ی تصحیح دیکته ی (املای) فارسی در کلاس های دوم تا پنجم ابتدایی

۱- کم یا زیاد گذاشتن علامت (آ) روی حرف (آ)، یک چهارم غلط و در تمام دیکته یک غلط محسوب می شود.

۲- کم یا زیاد گذاشتن نقطه یا بالا و پایین گذاشتن نقطه در صورتی که حرفی با حرف دیگر اشتباه شود، یک چهارم غلط و در تمام دیکته یک غلط محسوب می گردد. (در حروف ش، ژ، چ، اگر یک نقطه کم بگذارند غلط محسوب نمی گردد چون شکل کلمه عوض نمی شود.)

۳- ننوشتن حرکات فتحه، کسره، ضمّه ( ـَــِـــُ )، غلط به حساب نمی آید.

۴- کم یا زیاد گذاشتن دندانه، در حروف (س، ش،ص، ض) یک چهارم غلط؛ در سایر حروف نیم غلط و در تمام دیکته دو غلط محسوب می شود.

۵- حروف (بـ تأکید، نـ نفی) که باید به فعل بچسبند، اگر جداگانه نوشته شوند، نیم غلط و در تمام دیکته یک غلط محسوب می شود. به عنوان مثال اگر به جای کلمات (برود، نرود) نوشته شود (به رود، نه رود). در کلمات غیر از فعل، یک چهارم غلط و در تمام دیکته نیم غلط محسوب می شود.

۶- کم یا زیاد نوشتن سرکج یک چهارم غلط و در تمام دیکته یک غلط به حساب می آید.

۷- ننوشتن یک کلمه، یک غلط و از قلم انداختن حروف ربط، اضافه و ضمیر مانند (با، در، از، او) در تمام دیکته نیم غلط برای هر حرف محسوب می شود.

۸- کم یا زیاد گذاشتن تشدید(ــّ)، نیم غلط و در تمام دیکته یک غلط گرفته می شود.

۹- کم یا زیاد نوشتن یک حرف در کلمه یک غلط، ولی در کلمات تکراری برای بار دوم غلط محسوب نمی گردد.

۱۰- ننوشتن یاء میانجی در کلماتی مانند (خانه ی، کوزه ی) یک چهارم غلط و در تمام دیکته یک غلط محسوب می شود.

۱۱- کم یا زیاد نوشتن یک حرف در کلمه یک غلط و در هر مورد جدید، یک غلط به حساب می آید.

۱۲- نچسباندن حروفی که به هم می چسبند، برای مثال به این شکل (گف تند) به جای (گفتند)، در یک کلمه نیم غلط و در تمام دیکته یک غلط محسوب می گردد.

۱۳- غلط نوشتن شکل حرف مثلاً صا(دسته با فاصله و بدون دندانه) به جای ط، یا صـ(بدون دندانه) به جای ص(دندانه دار)، یک چهارم غلط و در تمام دیکته نیم غلط محسوب می شود.

۱۴- اگر به جای کسره ی اضافه (ــِـ)، حرف (ـه ه) و یا بالعکس نوشته شود، نیم غلط و در تمام دیکته یک غلط محسوب می شود.

۱۵- تکراری نوشتن یک کلمه، غلط محسوب نمی آید.

۱۶- جابه جایی کلمات در جمله غلط نیست.

۱۷- نوشتن کلماتی مانند (رفتند) به صورت (رفتن) و بالعکس در تمام دیکته یک غلط محسوب می شود.

۱۸- حذف (واو) معدوله در (خوا) مانند کلمه ی خواهر و بالعکس (اضافه کردن آن)، یک غلط به حساب می آید.

۱۹- کم یا زیاد گذاشتن علامت تنوین (ــًـ)، یک چهارم غلط و در تمام دیکته یک غلط محسوب می شود.

۲۰- اگر به جای کسره ی اضافه (ــِـ) در ترکیب ان یا ی به کلمه، حرف (ـه ه) نوشته شود (نماینده گان به جای نمایندِگان یا نماینده گی به جای نمایندِگی)، نیم غلط و در تمام دیکته یک غلط به حساب می آید.

۲۱- نوشتن کلمات (عیسی، موسی و ...) به صورت (عیسا، موسا، ...)، نیم غلط و در تمام دیکته یک غلط محسوب می شود.

۲۲- چسبیده نوشتن مضاف و مضافٌ الیه یا موصوف و صفت مانند اتاقدرس به جای اتاق درس، در هر مورد نیم غلط به حساب می آید.

شیوه ی تصحیح دیکته ی (املای) فارسی در کلاس اوّل ابتدایی

شیوه ی تصحیح دیکته ی (املای) فارسی در کلاس اوّل ابتدایی

۱- کم یا زیاد گذاشتن علامت (آ) روی حرف (آ)، نیم غلط و در تمام دیکته یک غلط محسوب می شود.

۲- کم یا زیاد گذاشتن نقطه یا بالا و پایین گذاشتن نقطه در صورتی که حرفی با حرف دیگر اشتباه شود، برای هر حرفی نیم غلط و در تمام دیکته برای هر حرف یک بار غلط محسوب می گردد. (در حروف ش، ژ، چ، اگر یک نقطه کم بگذارند غلط محسوب نمی گردد چون شکل کلمه عوض نمی شود.)

۳- ننوشتن حرکات فتحه، کسره، ضمّه ( ـَــِـــُ )، غلط به حساب نمی آید.

۴- کم یا زیاد گذاشتن دندانه یک غلط است، ولی برای حروف تکراری فقط یک بار غلط گرفته می شود.

۵- حروف (بـ تأکید، نـ نفی) که باید به فعل بچسبند، اگر جداگانه نوشته شوند، نیم غلط و در تمام دیکته یک غلط محسوب می شود. به عنوان مثال اگر به جای کلمات (برود، نرود) نوشته شود (به رود، نه رود).

۶- کم یا زیاد نوشتن سرکج نیم غلط و در تمام دیکته یک غلط به حساب می آید.

۷- ننوشتن یک کلمه، یک غلط و از قلم انداختن حروف ربط، اضافه و ضمیر مانند (با، در، از، او) در تمام دیکته نیم غلط برای هر حرف محسوب می شود.

۸- کم یا زیاد گذاشتن تشدید(ــّ)، نیم غلط و در تمام دیکته یک غلط گرفته می شود.

۹- کم یا زیاد نوشتن یک حرف در کلمه یک غلط، ولی در کلمات تکراری برای بار دوم غلط محسوب نمی گردد.

۱۰- ننوشتن یاء میانجی در کلماتی مانند (خانه ی، کوزه ی) نیم غلط و در تمام دیکته یک غلط محسوب می شود.

۱۱- کم یا زیاد نوشتن یک حرف در کلمه یک غلط و در هر مورد جدید، یک غلط به حساب می آید.

۱۲- نچسباندن حروفی که به هم می چسبند، برای مثال به این شکل (گف تند) به جای (گفتند)، در یک کلمه نیم غلط و در تمام دیکته یک غلط محسوب می گردد.

۱۳- غلط نوشتن شکل حرف مثلاً صا(دسته با فاصله و بدون دندانه) به جای ط، یا صـ(بدون دندانه) به جای ص(دندانه دار)، نیم غلط محسوب می شود.

۱۴- اگر به جای کسره ی اضافه (ــِـ)، حرف (ـه ه) و یا بالعکس نوشته شود، یک غلط و در سراسر دیکته برای مورد اوّل یک غلط و برای عکس آن نیز یک غلط محسوب می شود.

۱۵- تکراری نوشتن یک کلمه، غلط محسوب نمی آید.

۱۶- جابه جایی کلمات در جمله غلط نیست.

۱۷- نوشتن کلماتی مانند (رفتند) به صورت (رفتن) و بالعکس در تمام دیکته یک غلط محسوب می شود.

تقلّب

تا حالا درباره ی تقلّب چیزی ننوشته بودم. شاید نگرشم به آن تغییر کرده است.

در سال های اوّل تدریس، نسبت به تدریس و دانش آموزان، به قول معروف خیلی سخت گیر بودم؛ حالا هم هستم(!) ولی به شکلی دیگر و در جهتی دیگر و بهتر.

تقلّب، یکی از حاشیه های تدریس و آموزش همیشه مورد نظرم بود و به آن خیلی اهمّیّت می دادم، تا کم تر صورت بگیرد! بعدها نظرات جدیدتری به میان آمد. می گفتند که تقلّب هم یکی از راه های آموزش است. کسی که این کار را می کند، هیچ وقت فراموشش نمی کند. شاید در بعضی از موارد آموزشی صحیح باشد. یعنی همیشه نسبت به این موضوع سخت گیر نباشیم، به غیر از آزمون های پایان سال که یواش یواش در اجرای خود این آزمون ها هم تردید به وجود می آید.

خلاصه؛ چندین سال است که روش جدیدی پیش گرفته ام:
با بازی و همراه با شادی، به همراه همه ی دانش آموزان جشن تقلّب(شبیه تولّد!) می گیریم. با هم آواز سر می دهیم و می گوییم: تقلّب تقلّب، تقلّبت مبارک! تقلّب تقلّب، تقلّبت مبارک! پس این بازی این رفتار از بین می رود. بسیار هم مؤثّر است و برگشت پذیری رفتار گذشته تقریباً صفر است.

شما هم امتحان کنید!

برگی از مدرسه ی اینترنتی تبیان

مدّتی بود که چیزی ننوشته بودم. شاید مطلبی قابل توجّه به ذهنم نرسیده بود یا نیافته بودم.

مطالب جالبی را در سایت مدرسه ی اینترنتی تبیان با عنوان یادگیری پایه به پایه مشاهده کردم که در چند قسمت به شرح زیر ارائه شده است:

قسمت اوّل: پیش دبستانی            http://edu.tebyan.net/teacher/Tips-for-teacher/18.htm

قسمت دوم: آمادگی            http://edu.tebyan.net/teacher/Tips-for-teacher/19.htm

قسمت سوم: اوّل دبستان            http://edu.tebyan.net/teacher/Tips-for-teacher/20.htm

قسمت چهارم: دوم دبستان            http://edu.tebyan.net/teacher/Tips-for-teacher/22.htm

قسمت پنجم: سوم دبستان            http://edu.tebyan.net/teacher/Tips-for-teacher/23.htm

قسمت ششم: چهارم دبستان            http://edu.tebyan.net/teacher/Tips-for-teacher/24.htm

قسمت هفتم: پنجم دبستان            http://edu.tebyan.net/teacher/Tips-for-teacher/25.htm

از موارد بالا اوّل دبستان را انتخاب کردم که مطالبش را در زیر مشاهده می فرمایید:

قسمت سوم: اول دبستان

" معلم ها برای کتابخوانی به صدای بلند براي بچه ها دلایل خوبی دارند: بچه ها یاد می گیرند از داستانها لذت ببرند و زبان را ستایش کنند، با آنها لغت های جدید و معنی هایشان را یاد می گیرند، تجربیاتشان با اطلاعات جدیدی که می گیرند، گسترده می شود؛ و شاید مهم تر از همه آنکه تبدیل به شیفتگان کتاب می شوند. "

نانسی روزر    استاد آموزش
از کتاب " به کودک خود کمک کنید تا خواننده کتاب کتاب شود "

بچه ها چه چیزی یاد می گیرند؟
اصول پايه
کلاس اول نقطه شروع مهمی برای بچه های کوچک است تا با اتکا به آن خود را عضوی از مدرسه " بزرگ " احساس کنند. خیلی از کارها برای آنها تازگی دارد،  مثلاً شاید برای اولین بار در بوفه مدرسه غذا بخورند و برای اولین بار بدون نظارت مستقیم بزرگترها، در هوای آزاد بازی کنند. این تجربیات به کلاس اولی ها کمک می کند تا بیشتر حس استقلال کنند. کلاس اولی ها باید از مهارتهای اجتماعی ای که در پیش دبستان و آمادگی کسب کرده اند، به نحو کامل تری استفاده کنند. اما جادوی واقعی کلاس اول هنگامی رخ می دهد که بچه ها توانایی فهمیدن معنای واقعی حروف و اعداد را پیدا می کنند. وقتی که آماده می شوند و می توانند کليد این رمز را پیدا کنند و کلمات را بخوانند.

زبان و خواندن و نوشتن
معمولا کلاس اول را، پایه ای می دانند که در آن بچه ها خواندن را می آموزند. در پایان سال اول همه بچه ها نمی توانند به روانی بخوانند، اما اغلب آنها اولین قدم های استوار را به سوی روان خوانی برداشته اند. مجموعه مطالب خواندنی آنها شعرهای ساده، داستانهای الگودار و کتابهای غیر داستانی مبتدی را دربرمی گیرد. با اینکه کلاس اولی ها هنوز حس چندان رشد یافته ای از زمان ندارند، اما به داستانهای واقعی از زمانهای دور علاقه زیادی دارند، بنابراین کتابهای تاریخی ساده جزو خواندنی های محبوب آنهاست.
معلم اول ابتدایی باید در شنیدن صداهای حروف، نوشتن آنچه شنیده می شود و کشف زبان نوشتاری به بچه ها کمک کند. نوشتن نیز مانند خواندن، انواع گوناگونی در کلاس اول ابتدایی دارد. بچه ها تا فهم کامل زبان نوشتاری، املاهای مخصوص خود را " اختراع " می کنند. فعالیت های نوشتاری مثل نوشتن دفتر روزانه، داستاهای کوتاه خلاق یا ثبت کردن کارهای خودشان بسیار مفید است.

ریاضی
کلاس اولی ها شروع به جذب مفاهیم ریاضی انتزاعی تر می کنند. بچه ها با زمان، پول و معنی اعدادی آشنا می شوند که بزرگتر از آن چیزی هستند که می توانند بشمارند و چون هنوز بهترین راه یادگیری شان از طریق اشیای فیزیکی است، وجود وسایل کمک آموزشی مثل مکعب ها و میله ها در کلاس برایشان ضروری است.
آنها حل مسائل جمع و تفریق را شروع می کنند. یاد می گیرند دوتا دوتا، پنج تا پنج تا یا ده تا ده تا بشمرند، که بعدها در حل معادلات ریاضی به کارشان خواهد آمد، آنها را شکل های هندسی دو و سه بعدی هم آشنا می شوند.

علوم
معلمان، کلاس اولی ها را تشویق می کنند تا جواب سؤالهایشان درباره جهان طبیعی را خودشان پیدا کنند و یادبگیرند الگوهایی را در جهان بیابند. ممکن است با مفاهیمی هم روبرو شوند که آنها را وادار کند بیشتر از آنچه به طور مستقیم می فهمند، درک کنند مثلاً اینکه موجودات زنده از ذرات کوچکی تشکیل شده اند. اکتشافات معمولی علمی شامل آب و هوا، اعضای بدن انسان و شناسایی ویژگی های گیاهان و جانوران می شود. بچه ها علاوه براین می توانند با حرکت و نحوه هل دادن و کشیدن اشیاء هم آزمایش کنند.

مطالعات اجتماعی
مطالعات اجتماعی کلاس اولی ها در چارچوب دنیای خانواده، مدرسه و محله قرار دارد. کلاس اولی ها می توانند تفاوت بین رویدادهایی که در گذشته، حال و آینده رخ می دهند می فهمند هر چند که هنوز آمادگی ارتباط دادن معانی واقعی را به دوره های زمانی متفاوت را ندارند. رویدادهایی که 20 یا 1000 سال قبل رخ داده اند، برای کلاس اولی ها فقط " گذشته " هستند مگر اینکه به موضوعی مربوط شوند که بچه ها با آنها آشنا باشد، مثلاً اینکه بگویند : " آن زمانی که مادربزرگت بچه بود. "
از نظر اجتماعی، کلاس اولی ها مستقل تر هستند و بیشتر مسؤولیت کارهای خود را می پذیرند. بنابراین دانستن نحوه رعایت مقررات و مراقبت از خود برایشان مهم می شود. یک نکته مهم تر دیگر برای کلاس اولی ها داشتن توانایی پیدا کردن راه و چاه مدرسه ( مثلاً پیدا کردن کلاس، دستشویی و ... ) است.

بچه ها چه جوری یاد می گیرند؟
فهم جهان مجرد
کلاس اولی ها به آهستگی و با کلی بازگشت در مسیر راه، از جهان بازی به جهان نشانه ها و مفاهیم نقل مکان می کنند. معنی این حرف این نیست که بازی دیگر برایشان اهمیتی ندارد، بلکه این یعنی یادگیری کلاس اولی سازمان یافته تر و با جریانی معمولی تر می شود. اما هنوز جای زیادی برای اکتشافات شخصی بچه در این روال وجود دارد.

اولین گام ها
برای اینکه نحوه کار و رشد مغز شاگرد کلاس اولیتان را درک کنید، اولین قدم های یک کودک نوپا را به خاطر بیاورید. قبل از اولین گام های لرزان، بچه در خزیدن و چهار دست و پا رفتن استاد شده است. کلاس اولی ها هم همین قدم های اول را از اطلاعات آشنایی که داشتند به سوی جهان بزرگتر و انتزاعی برمی دارند. در این روزهای تازه به راه افتادن، کودک برای اینکه سریعتر به جایی برسد، دوباره به روش چهار دست و پا رفتن بر می گردد. به همین نحو کلاس اولی هم هنوز با گرفتن اطلاعات از طریق اکتشاف و بازی کردن، راحت تر است. مغز او در حال شروع به گرفتن چند مفهوم در یک زمان و سپس برقراری ارتباط بین آنهاست.

یادگیری از اشتباهات
کلاس اولی با انجام دادن و اشتباه کردن، یاد می گیرد. ممکن است این اشتباهات ناامید کننده باشند، برای همین بچه ها به کسانی نیاز دارند که نکات مثبتی درباره نحوه یادگیری قوی آنها را به یادشان بیاورد. تا امروز، اغلب رشد و یادگیری بچه ها بخشی از فرآیندی طبیعی بوده که در دنیاهای آسوده و راحت بازی و خانه صورت می گرفته اند. ممکن است آنها کلی زحمت کشیده باشند تا یاد بگیرند توپ را چطور شوت کنند اما هیچ کس به این کار آنها نمره نداده است یا به اینکه این کار چقدر زمان برده، توجه نکرده است.
در کلاس اول بچه ها شروع به کسب مهارت در حوزه هایی می کنند که کاملاً در آنها احساس راحتی نمی کنند و تازه به خاطر این کارها باید نمره هم بگیرند. از آنها خواسته می شود کارهای مشکلی انجام دهند وبرای اولین بار حس می کنند که در حال مبارزه هستند. این شرایط جدید گاهی بچه های با اعتماد به نفس را هم درباره توانایی های خود به شک می اندازد. در گذشته آنها در کار خود " استاد " بوده اند اما الان فشار یادگیری خواندن و درک مفاهیم سخت و پیچیده ریاضی و علوم را روی دوش خود احساس می کنند. بنابراین کلاس اولی ها باید در محیطی مملو از هیجان و تشویق قرار بگیرند و الگوهای مناسبی از نحوه یادگیری از اشتباهات را در دسترس داشته باشند.

تدریس ریاضی (اعداد زوج و فرد)

این روش فعّال را از وبلاگ دبیرخانه ی ریاضی ابتدایی استان سمنان یافتم. روش جالبی است.

عددهای زوج و فرد: این کار را همراه یکی از همکلاسی هایت انجام بده. یک مداد رنگی و ۳۰ دانه لوبیا تهیّه کن. یک دانه لوبیا بردار. آیا می توانی آن را به طور مساوی بین دو نفر تقسیم کنی؟ خیر، زیرا ۱ عدد فرد است. دو دانه لوبیا بردار. آیا می توانی آن را به طور مساوی بین دو نفر تقسیم کنی؟ بله، زیرا ۲ عددی زوج است. با استفاده از لوبیا این کار را تا عدد ۳۰ ادامه بده! یک جدول از اعداد ۱تا۳۰ تهیّه کن. عددهای زوج جدول را قرمز و عددهای فرد آن را آبی کن!

نشانی اصل مطلب:                       http://graas.blogfa.com/post-35.aspx

بازی ساختن (یافتن) کلمه

امروز راهی را برای یادگیری، تثبیت و آموزش کلمات با داشتن جزئی از آن کلمه به صورت بازی یافتم. برای دانش آموزانم (کلاس سه پایه: اوّل، دوم و سوم) خیلی جالب بود.

دانش آموزان به چند گروه تقسیم می شوند(گروه بندی). بازی با دادن ۲ یا ۳ حرف(نشانه) شروع می شود. این حروف باید در هر کلمه پشت سر هم بیایند. این حروف را می توان در اوّل، وسط یا آخر کلمه به کار برد. معیار بازی تعداد کلمه ی صحیح ساخته شده است (مثلاً ۵ یا ۱۰ کلمه). هر گروه که به آن معیار برسد، برنده است. بنابراین امکان برنده شدن برای هر گروه وجود دارد.

۱- با استفاده از (ابـ): آب، آفتاب، گلابی و ...

۲- با استفاده از (خوا): خواهر، استخوان، خواهش و ...

۳- با استفاده از (خا): خانه، خانواده، خاله و ...

و ...

تدریس ریاضی (جمع و تفریق با انتقال)

چند روز قبل در وبلاگ یکی از دوستان تدریس جمع و تفریق با انتقال را دیدم. خیلی جالب بود. آن را از نشانی زیر بیابید:                             http://hoseynnet.blogfa.com/post-20.aspx

در این وبلاگ: یکان پسری است که دهگان پدرش و صدگان پدربزرگش است. 

تدریس من هم خیلی به این روش شباهت داشت. البتّه چون روش بالا هم خیلی جالب بود، از آن هم استفاده کردم.

روش تدریس: یکان پسری است که دهگان برادر بزرگ ترش است. صدگان هم برادر این دوتاست و از آنان بزرگ تر است.

در جمع با انتقال: به ترتیب از یکان، هر کدام که به ده تا برسد، یک بسته درست می کند و به داداش بزرگ تر می دهد (از ده بیش تر را نمی تواند نگه دارد).

در تفریق با انتقال: به ترتیب از یکان، می خواهیم عددی را کم نماییم ولی نمی شود (آن قدر ندارد)، می رود و از داداش بزرگ ترش می گیرد. حالا اگر داداش بزرگ تر هیچ چی نداشت (صفر بود)، می رفت از داداش بزرگ تره (صدگان) یکی قرض می کرد، می شد ده تا و بعد یکی به داداش کوچکه قرض می داد.

تلاشی دیگر (بانک یا خزانه ی سؤال)

یکی از رموز موفّقیّت در تدریس، داشتن پشتوانه ای خوب از سؤال هاست که همان بانک یا خزانه ی سؤال یا سؤالات نام دارد.

نکته: ایجاد این بانک یا خزانه تنها برای امتحان و ارزشیابی صرف نیست! بلکه اهداف مهم تری از قبیل توفیق روند تدریس، ارائه ی تدریس بهتر، شناخت نقاط ضعف احتمالی در روند تدریس و یادگیری دانش آموزان، مرور دروس گذشته و ... را در پی خواهد داشت.

نکته ای دیگر: چگونه این بانک را ایجاد نماییم؟ برای دوره ی ابتدایی منابع اندکی موجود می باشد.
در مراحل اوّل بهتر است از جمع آوری سؤالات از اداره ی متبوع شروع نماییم. گروه های آموزشی مرجع خوبی است. سؤالات بدست آمده هم از استاندارد بیشتری برخوردار هستند.
بهترین گام، ایجاد بانک سؤالات توسّط خود آموزگار است. البتّه بهتر است با سؤالات استاندارد مقایسه و تطبیق داده شود.

فواید: تسلّط بیشتر آموزگار در تدریس (آموزش)، آمادگی برای ارائه ی تدریس خوب، ... و در نتیجه آموزش بهتر دانش آموزان است.

آموزش و تقویت املا

راه های آموزش و  تقویت املا در دوره ی ابتدایی به خصوص پایه ی اوّل:

نکته مهم: به تدریج، مصوّت های کوتاه (حرکت های فتحه، کسره، ضمّه) غیر اوّل را از مسیر آموزش املا بردارید. و همچنین به تدریج، از کلمه سازی به سمت جمله سازی حرکت نمایید.

۱- روان خوانی و درست خواندن متن دروس

۲- یادگیری و حفظ حروف الفبای فارسی

۳- بخش کردن و صدا کشی کلمات: کاری خسته کننده برای دانش آموز است. بهتر است پس از مدّتی کار با این روش، به سراغ روش های دیگر برویم. جدول آن نیز مفید است(همانند بنویسیم).

۴- مشق دو رنگی: حرف های هر کلمه را یک در میان با دو رنگ بنویسد. مثال: امین برادر آزاده است.

۵- تمرین با جدول ترکیب صامت با مصوّت: اگر با استفاده از این جدول کلمه بسازیم، خیلی عالی است.

۶- یک کلمه بنویسیم و به تعداد حرف و صدای آن، جلویش گردی بکشیم.

۷- انواع بازی: بهترین راه است. زیرا همه بازی را دوست دارند، خسته نمی شوند، در ذهن بهتر نقش می بندد.

- بشقاب کلمات: با گروه بندی بچّه ها، جلوی آن ها یک بشقاب(یا بدون آن) می گذاریم که داخل هر بشقاب حرف های هر کلمه را در مقوّاهای هم شکل نوشته و به هم زده ایم.

- درب نوشابه: مانند بازی بالاست که حروف را داخل درب نوشابه می نویسیم.

- کلمه سازی: حروف الفبا را به صورت کارت های خیلی کوچک در می آوریم. بچّه ها را گروه بندی می کنیم و کارت ها را به تعداد مساوی با حروف مساوی بین آن ها تقسیم می کنیم. در مدّت زمان مشخّص، هر گروهی که کلمات بیش تری با تعداد حروف بیش تر درست کند، برنده است. در این بازی حروف پرکاربرد، باید با تعداد بیش تری در اختیار هر گروه باشد.

نکته: مهم ترین بخش، روش های ابتکاری خود هم کاران عزیز است.

و در پایان، اگر به صورت خیلی حرفه ای و موشکافانه علاقه مند به آموزش و تقویت املا هستید، باید نوع غلط ها (اشکالات) املایی و راه حلّ آن را بشناسید. برای این کار از یک کتاب خیلی خوب می توانید بهره ببرید.
توضیح بیشتر را از آدرس زیر در همین وبلاگ بیابید:    http://madrese.blogfa.com/post-12.aspx

یک وسیله ی ابتکاری و آموزشی (آسان بنویسیم)

نام وسيله: آسان بنويسيم

مخاطبان: دانش آموزان پايه اوّل دبستان

مواد و وسايل لازم: طلق و شيرازه، نشانه ها (حروف) و اعداد توخالي چاپ شده هر كدام در يك صفحه، ماژيك وايت برد، نوار چسب

روش ساخت:
۱- با استفاده از رايانه، نشانه ها (حروف) و اعداد را به صورت توخالي و درشت (هر كدام در يك صفحه جداگانه) تايپ و چاپ كنيد.

۲- صفحه هاي چاپ شده را با طلق و شيرازه جلد نماييد، به طوري كه از يك طرف نشانه ها و از طرف ديگر اعداد ديده شود.

۳- سمت ديگر وسيله را نوار چسب بزنيد تا دانش آموز باز نكند (وسيله خراب نشود).

روش استفاده:
از دانش آموزان بخواهيد كه ماژيك وايت برد تهيه كنند. با ماژيك روي وسيله، داخل نشانه ها (حروف) و اعداد تو خالي بنويسند. مي توانند با پارچه پاك نموده، دوباره بنويسند. به تدريج، با تكرار و تمرين در منزل، با نظارت والدين، دست خط دانش آموز رو به بهبودي مي گذارد و دانش آموز نشانه ها و اعداد را به آساني مي نويسد.

تذكر:
۱- هنگامي كه دانش آموز بر روي وسيله مي نويسد، بر حركت صحيح دست وي بايد نظارت كامل داشت.

۲- دانش آموزان موارد بهداشتي و ايمني را در هنگام كاربرد وسيله، رعايت نمايند.

توضیح:
این وسیله را دو سال در دبستان شهید ابوترابی شهر انبارالوم در شهرستان آق قلا، استان گلستان (منطقه دو زبانه) ساخته، به اجرا گذاشتم. نتایج خوبی به دست آوردم. دانش آموزان نوشتن نشانه ها (حروف) و اعداد را به راحتی فرا گرفتند.
از این وسیله می توان برای آموزش خطّ فارسی به نوآموزان در جاهای دیگر مثلاً مدارس خارج از کشور استفاده نمود.

با تشكّر و سپاس: عبدالعظيم كلته

مشکلات املایی

مشکلات املایی همواره در بین دانش آموزان مشاهده می شود. گاهی به صورت جزئی و اندک و بعضی مواقع به صورت خیلی شدید.
در صورت حاد بودن این موضوع می توان از یک کتاب خیلی خوب بهره برد. خودم بارها از این کتاب استفاده کرده ام و تأثیر آن را دیده ام. البتّه باید از حوصله ی کافی برخوردار باشید. خوب حالا دیگر به اندازه ی کافی کنجکاو شده اید.

درمان اختلالات دیکته نویسی نوشته ی مصطفی تبریزی از انتشارات فراوان یکی از منابع بسیار عالی برای مقابله با مشکلات املایی دانش آموزان است. مطالب آن نیز خیلی ساده نوشته شده است و برای والدین هم قابل استفاده است.

بهترین نتیجه ای که بعد از چند بار مطالعه ی این کتاب ارزشمند، برایم حاصل شده این است که همیشه به دنبال نوع نارسایی املایی و دلیل آن باشم حتّی در موارد اندک. لازم به ذکر است که بهترین نتیجه را وقتی گرفته ام که والدین همکاری داشته اند. موارد جزئی هم به راحتی حل شده اند.

نکته ی بسیار مهم درباره ی املا

نگاه به املاي خط زبان فارسي در مدارس ايران، نگاه امتحاني و ارزشيابي است، نه آموزشي.
اگر نگرش ما در این مورد آموزشی باشد، بهتر است.

دو نکته درباره ی ریاضی ابتدایی

نکته ی اوّل: یک کتاب درسی ریاضی خوب برای ابتدایی، یک ویژگی بسیار مهم را باید دارا باشد. و آن این است: هر موضوع درسی ریاضی در کتاب درسی ابتدایی(و همچنین تدریس  آن در طول سال تحصیلی) سه بار باید تکرار شود، تا یادگیری مطلب آموزشی و تثبیت یادگیری حاصل شود.

نکته دوم: علّت این که دانش آموز در حل مسئله مشکل دارد، این است که:
۱- ممکن است دانش آموز صورت مسئله را متوجّه نشده باشد. به عبارت دیگر، فرض و حکم مسئله را نمی داند.
۲- ممکن است دانش آموز مفهوم ریاضی موجود در مسئله را نداند. {این مورد شایع تر است.}

در این جا لازم می دانم که از استاد ریاضی ارجمندم آقای هانی جمشیدی یاد نموده، از وی به خاطر زحماتی که کشیده اند، تشکّر نمایم.

نوشت افزار مناسب برای دانش آموزان ابتدایی

نوشت افزار(لوازم التحریر) را می توان از وسایل کمک آموزشی دانست. انتخاب صحیح و استفاده درست از آن ها تأثیر بسزایی در یادگیری کودک(دانش آموز) دارد.
حالا نوشت افزار مناسب را بررسی می کنیم:

مداد: {مداد برای دانش آموز مانند اسلحه برای سرباز است.} مدادها را باید از جنس مرغوب تهیه کرد. مغز مداد باید از دوام خوبی برخوردار باشد. روحیه و پشتکار دانش آموزان ابتدایی با شکستن پی در پی نوک مداد و تراشیدن مداوم آن، تضعیف می گردد. مدادهای HB بسیار مناسب هستند. بهتر است دانش آموزان دو یا سه مداد داشته باشند. این مورد برای نوشتن املا ضروری است. مدادهای فشاری( اتود) مخصوص ترسیم و طرّاحی هستند و به هیچ وجه مناسب دانش آموزان ابتدایی نیست.

دفتر: از خصوصیات دفتر مناسب برای دانش آموزان ابتدایی،می توان کاهی نبودن آن، داشتن وزن کم و جلد مناسب که تا پایان استفاده از دفتر دوام بیاورد، را نام برد. دفتر ۴۰ برگ بهترین گزینه است، به خصوص برای پایه اوّل.

مداد پاک کن: وقتی از نوع نامرغوب استفاده می کنیم، اثر سیاه رنگی بر کاغذ و خود مداد پاک کن باقی می ماند. دانش آموزان در انتخاب مداد پاک کن، بیشتر به خوشبو و فانتزی بودن آن علاقه دارند.

مداد تراش: بسیار دیده شده است که دانش آموزان با تراشیدن مداوم مداد، آن را در مدت چند روز تمام می کنند و علّت تمام شدن مداد را هم، خوب نبودن آن بیان می کنند. در صورتی که در نیمی از موارد، مداد تراش نامرغوب است.

کیف: کیف مدرسه باید از حجم، وزن و اندازه ی مناسب برخوردار باشد. روش استفاده از آن نیز مهم است. استفاده و حمل نادرست کیف، عوارضی مانند افتادگی شانه و آسیب ستون فقرات را به بار می آورد.

انتقاد سازنده از یک معلّم و پیشنهاد سازنده به وی!

با احترام به همه ی والدین گرامی، به نظر بنده بعضی از انتقادات از یک معلّم و پیشنهادهایی که به وی صورت می گیرد، سازنده نیست. چرا؟  

مهم ترین دلیل: این که بدانیم از کدام قسمت از جریان آموزش انتقاد می کنیم و به کدام قسمت پیشنهاد می دهیم. همان طور که در نوشته های قبلی بیان شد، عوامل زیادی در روند آموزش مؤثر است. انتقاد وارده، ممکن است مربوط به نظام کلی و سیستم آموزشی باشد، مربوط به کتاب و روش آموزشی باشد، با کادر اداری ارتباط داشته باشد، مربوط به کار معلّم باشد، حتی آن انتقاد خود ممکن است به خود دانش آموزان مربوط باشد، در مواردی به خود والدین برگردد و به بسیاری از عوامل دیگر...
... و به هر حال یک معلّم به تنهایی جوابگوی همه ی قسمت ها نمی تواند باشد! ولی در عین حال معلّم تلاش می کند تا در حد توانش کاری بنماید.

دلیل مهم دیگر: دوستانه بیان کردن در خیلی از امور زندگی تأثیر خوبی دارد.

عوامل مؤثر در روند آموزش

نظام آموزش و پرورش: سیاست کلی سیستم آموزشی را تعیین می کند. تصمیم ها و تغییرات کلی و اساسی آموزش و پرورش از این جا شروع می شود.

کتاب و روش آموزش: تسهیل کننده ی آموزش، انتقال دهنده ی مطالب آموزشی به همراه روش آموزشی مخصوص به خود می باشد. به هر حال می توان گفت وسیله ای است جهت رسیدن به اهداف آموزشی.

مدیریت و کادر اداری: تنظیم کننده و ارتباط دهنده ی دیگر بخش ها و عوامل آموزشی است.

معلّم: با روش آموزشی تعیین شده و نیز با ابتکارات و خلّاقیت های خود یادگیری مطالب آموزشی را برای دانش آموزان تسهیل می بخشد.

دانش آموزان: اساس آموزش های نوین می باشند. خود آنان دارای عوامل تعیین کننده می باشند، که می توان از موارد زیر نام برد: تعداد و ترکیب جنسیتی آنان، آمادگی روحی و جسمی و عاطفی آنان، روابط بین آنان و ... 

خانواده(والدین): نقشی بسیار مهم در آموزش دارند، زیرا آموزش های نوین مستلزم یاری و شرکت آنان در روند یادگیری فرزندشان می باشد. ارتباط و همفکری آنان با اولیاء مدرسه بسیار مهم است.

عوامل دیگر: کلاس و  مدرسه و شرایط فیزیکی آن، بیماری های مختلف به خصوص فصلی مانند سرما خوردگی، اوقات فراغت دانش آموزان ، لوازم التحریر مناسب مانند کیف، دفتر، مداد و ...

آموزش

آموزش: فرآیند و چرخه ی مستمری است که باعث انتقال اطلاعاتی مشخص یا ایجاد نگرشی معین و یا تغییر در رفتار آموزش گیرنده(یادگیرنده) می شود. پس آموزش امری است که سبب یادگیری می شود.