آموزش و تقویت املا

راه های آموزش و  تقویت املا در دوره ی ابتدایی به خصوص پایه ی اوّل:

نکته مهم: به تدریج، مصوّت های کوتاه (حرکت های فتحه، کسره، ضمّه) غیر اوّل را از مسیر آموزش املا بردارید. و همچنین به تدریج، از کلمه سازی به سمت جمله سازی حرکت نمایید.

۱- روان خوانی و درست خواندن متن دروس

۲- یادگیری و حفظ حروف الفبای فارسی

۳- بخش کردن و صدا کشی کلمات: کاری خسته کننده برای دانش آموز است. بهتر است پس از مدّتی کار با این روش، به سراغ روش های دیگر برویم. جدول آن نیز مفید است(همانند بنویسیم).

۴- مشق دو رنگی: حرف های هر کلمه را یک در میان با دو رنگ بنویسد. مثال: امین برادر آزاده است.

۵- تمرین با جدول ترکیب صامت با مصوّت: اگر با استفاده از این جدول کلمه بسازیم، خیلی عالی است.

۶- یک کلمه بنویسیم و به تعداد حرف و صدای آن، جلویش گردی بکشیم.

۷- انواع بازی: بهترین راه است. زیرا همه بازی را دوست دارند، خسته نمی شوند، در ذهن بهتر نقش می بندد.

- بشقاب کلمات: با گروه بندی بچّه ها، جلوی آن ها یک بشقاب(یا بدون آن) می گذاریم که داخل هر بشقاب حرف های هر کلمه را در مقوّاهای هم شکل نوشته و به هم زده ایم.

- درب نوشابه: مانند بازی بالاست که حروف را داخل درب نوشابه می نویسیم.

- کلمه سازی: حروف الفبا را به صورت کارت های خیلی کوچک در می آوریم. بچّه ها را گروه بندی می کنیم و کارت ها را به تعداد مساوی با حروف مساوی بین آن ها تقسیم می کنیم. در مدّت زمان مشخّص، هر گروهی که کلمات بیش تری با تعداد حروف بیش تر درست کند، برنده است. در این بازی حروف پرکاربرد، باید با تعداد بیش تری در اختیار هر گروه باشد.

نکته: مهم ترین بخش، روش های ابتکاری خود هم کاران عزیز است.

و در پایان، اگر به صورت خیلی حرفه ای و موشکافانه علاقه مند به آموزش و تقویت املا هستید، باید نوع غلط ها (اشکالات) املایی و راه حلّ آن را بشناسید. برای این کار از یک کتاب خیلی خوب می توانید بهره ببرید.
توضیح بیشتر را از آدرس زیر در همین وبلاگ بیابید:    http://madrese.blogfa.com/post-12.aspx

دعوت!

باسلام. خواننده ی گرامی، اگر مشکل یا سؤالی در زمینه ی آموزش ابتدایی به خصوص پایه اوّل داشتید، با وبلاگ یا با پست الکترونیک در میان بگذارید، تا جایی که بتوانم(!) در حلّ آن خواهم کوشید.

از شما هم کار عزیز هم تقاضا دارم که تجربیات ارزشمند خود را با وبلاگ در میان بگذارید.

التماس دعا!

دو سایت جالب برای کودکان

دو سایت جالب برایتان معرّفی می نمایم. هر دو سایت مطالب خوب و سرگرم کننده ای برای فرزندتان دارد و به دیدنش می ارزد:

۱- سایت فارسی کودکان:   http://www.koodakan.org/

۲- پوپک:   http://www.poopakmag.com/

یک وسیله ی ابتکاری و آموزشی (آسان بنویسیم)

نام وسيله: آسان بنويسيم

مخاطبان: دانش آموزان پايه اوّل دبستان

مواد و وسايل لازم: طلق و شيرازه، نشانه ها (حروف) و اعداد توخالي چاپ شده هر كدام در يك صفحه، ماژيك وايت برد، نوار چسب

روش ساخت:
۱- با استفاده از رايانه، نشانه ها (حروف) و اعداد را به صورت توخالي و درشت (هر كدام در يك صفحه جداگانه) تايپ و چاپ كنيد.

۲- صفحه هاي چاپ شده را با طلق و شيرازه جلد نماييد، به طوري كه از يك طرف نشانه ها و از طرف ديگر اعداد ديده شود.

۳- سمت ديگر وسيله را نوار چسب بزنيد تا دانش آموز باز نكند (وسيله خراب نشود).

روش استفاده:
از دانش آموزان بخواهيد كه ماژيك وايت برد تهيه كنند. با ماژيك روي وسيله، داخل نشانه ها (حروف) و اعداد تو خالي بنويسند. مي توانند با پارچه پاك نموده، دوباره بنويسند. به تدريج، با تكرار و تمرين در منزل، با نظارت والدين، دست خط دانش آموز رو به بهبودي مي گذارد و دانش آموز نشانه ها و اعداد را به آساني مي نويسد.

تذكر:
۱- هنگامي كه دانش آموز بر روي وسيله مي نويسد، بر حركت صحيح دست وي بايد نظارت كامل داشت.

۲- دانش آموزان موارد بهداشتي و ايمني را در هنگام كاربرد وسيله، رعايت نمايند.

توضیح:
این وسیله را دو سال در دبستان شهید ابوترابی شهر انبارالوم در شهرستان آق قلا، استان گلستان (منطقه دو زبانه) ساخته، به اجرا گذاشتم. نتایج خوبی به دست آوردم. دانش آموزان نوشتن نشانه ها (حروف) و اعداد را به راحتی فرا گرفتند.
از این وسیله می توان برای آموزش خطّ فارسی به نوآموزان در جاهای دیگر مثلاً مدارس خارج از کشور استفاده نمود.

با تشكّر و سپاس: عبدالعظيم كلته

اینترنت و منابع درسی (آموزشی) فارسی

عجب دنیایی شده است! با کمی جستجو در اینترنت کلّی مطالب ارزنده ی علمی می توان به دست آورد. امّا به زبان فارسی؛ نه!

در جستجوی مطالب مفید و آموزنده ی درسی در اینترنت هستید: پدر یا مادری هستید که علاقه ی زیادی به پیشرفت فرزندش دارد، آموزگاری هستید پرتلاش، و یا هر جستجوگر دیگر؛ در اینترنت جستجو می نمایید. عجب! چه نتایج عالی! کلّی سایت ردیف شده است!

در وب سایتی وارد می شوید، از جستجویتان ناامید می شوید. زیرا بسیاری از سایت ها، هیچ مطلب آموزشی ندارند. آن ها هم که دارند، یا کلمه ی عبور می خواهند (عدّه ی خاصّی می توانند از آن استفاده کنند؛ همانند بعضی سایت های دولتی که باید عمومی باشند!) یا بروز (آپ دیت) نمی شوند یا مطلب معرّفی شده در پیوند موجود نیست یا این که با پیام سرور دچار اشکال شده، روبه رو می شوید!!!

با این حال چند سایت مفید پیدا می شوند. به هر حال از هیچی بهتر است، هر چند آن ها هم نقایصی دارند. به امید روزی که منابع آموزشی فارسی فراوانی در اینترنت بیابیم!

صبحانه

می خواستم درباره ی تغذیه مناسب برای دانش آموزان بنویسم، دیدم صبحانه از همه مهم تر است. در اینترنت جستجو کردم.
در نهایت به یک سایت خوب (ایران سلامت) رسیدم. در این سایت مطالب ارزنده و خوبی یافتم. بخش سلامت تغذیه ی این سایت { http://community.iransalamat.com/forum-7.html } واقعاً جالب است. در زیر مجموعه ی صبحانه ی این بخش، اخبار و گزارشات متنوع و خوبی جمع آوری شده است { http://community.iransalamat.com/about5069.html }:

۱- متخصص تغذيه: نخوردن صبحانه حافظه دانش‌آموزان را كاهش مي‌دهد.
خبرگزاري دانشجويان ايران - مشهد       سرويس: بهداشت و درمان - خانواده

يك متخصص تغذيه گفت: نخوردن صبحانه حافظه دانش‌آموز را كم، قدرت فكري او را تضعيف و پرخاشگري را در او مضاعف مي‌كند.

دكتر جواد آرين‌نژاد در گفت‌وگو با خبرنگار «بهداشت و درمان» خبرگزاري دانشجويان ايران ـ منطقه خراسان - در بيان اثرات منفي رواني و جسماني نخوردن صبحانه گفت: با حذف صبحانه از برنامه غذايي، دانش‌آموز بي‌حوصله شده و نمي‌تواند كار فكري طولاني انجام دهد.

وي سپس افزود: با نخوردن صبحانه آستانه تحريك كودك براي شروع حركات فيزيكي و تخليه انرژي كم مي‌شود و اين كمبود خود را در جنبه‌هاي روان پزشكي نشان خواهد داد.

وي در خصوص تغذيه كودكان در سال تحصيلي جديد گفت: بزرگترين معضل در اين زمينه مراكزي است كه در مدراس زير نظر آموزش و پرورش اقدام به تحويل خوراكي به بچه‌ها مي‌كنند.
آرين نژاد افزود: در اين زمينه بايد در ميان اولياي مدارس و اولياي كودكان فرهنگ‌سازي انجام شود تا كودك از خوراكي‌هايي استفاده كند كه در خانه تهيه مي‌شود.

وي با تاكيد بر احياي سنت‌هاي قديمي در زمينه تغذيه اظهار كرد: بهتر است كه بوفه مدارس از مواد غذايي مثل عدسي و تخم مرغ آب پز براي تغذيه دانش‌آموزان استفاده كنند.
اين متخصص تغذيه با تاكيد بر پرهيز از مصرف خوراكي‌هايي چون كيك، پفك، چيپس و بيسكويت گفت: به جاي اين مواد مي‌توان از كنجد، خرما، گردو و بادام استفاده كرد.

آرين نژاد مصرف بيش از حد ساندويچ و پيتزا را سونامي تغذيه ناميد و اظهار كرد: به گفته معاون سلامت وزارت بهداشت اين افراد 15 برابر ديگران مبتلا به سرطان مي‌شوند و اين فاجعه است.
وي با تاكيد بر استفاده از شير گفت: شير نبايد محلي و استرليزه باشد، بلكه بايد حتما پاستوريزه باشد ضمن اينكه بر مصرف شير كاكائو هم نبايد اصرار ورزيد.
       منبع:      http://www.isna.ir/Main/NewsView.aspx?ID=News-587860

۲- يك مشاور رژيم‌درماني هشدار داد: نخوردن صبحانه قدرت يادگيري را كم مي‌كند.
خبرگزاري دانشجويان ايران - تهران       سرويس: بهداشت و درمان - خانواده

الگوهاي غلط تغذيه‌اي در كودكان، ضمن كاهش كارايي مغزي آنها، مي‌تواند افت تحصيلي آنها را به دنبال داشته باشد.
منيره دادخواه مشاور رژيم درماني در گفت‌وگو با خبرنگار «بهداشت و درمان» ايسنا در دانشگاه علوم پزشكي ايران، با بيان اين مطلب خاطرنشان كرد: يكي از عادات غلط غذايي كه والدين نيز در شكل‌گيري آن دخيل هستند، حذف وعده صبحانه از رژيم غذايي كودكان است.

وي ادامه داد: عمدتاً كودكاني كه صبحانه صرف نمي‌كنند، قدرت يادگيري و يادآوري ضعيف تري نسبت به ساير كودكان دارند.

وي ضمن اشاره به اهميت صبحانه يادآور شد: منبع انرژي سلولهاي مغزي، فقط گلوكز است و هيچگونه ذخيره چربي در مغز وجود ندارد. به همين علت افت قند خون ناشي از عدم مصرف صبحانه قبل از هر چيز، روي كارايي مغز تاثير سوء مي‌گذارد.

دادخواه خاطرنشان كرد:‌ كودكاني كه صبحانه نمي‌خورند، تمايل بيشتري به استفاده از خوراكي‌هاي كم ارزش مثل شكلات، پفك و چيپس دارند و مصرف اين خوراكي‌ها موجب از دست رفتن اشتهاي آنها براي صرف ناهار و بروز چاقي ظاهري مي شود.

اين مشاور رژيم‌درماني در پايان تصريح كرد: كليه بيماريهايي كه در بزرگسالي ناشي از مصرف غلط غذاها و يا عادات اشتباه غذايي است از كودكي قابل اصلاح است. بايد سعي كرد طريقه سالم زيستن را از دوران مدرسه و قبل آن به كودكان آموخت.
       منبع:      http://www.isna.ir/Main/NewsView.aspx?ID=News-544931

آگاهی!

با سلام به بینندگان گرامی این وبلاگ!
شاید با مطالعه ی قسمت هایی از این وبلاگ، این تصوّر به شما دست دهد که آموزگار نویسنده ی آن، وضعیت آموزشی بدی را در سال تحصیلی جاری(۸۵-۸۴) در پیش دارد. خیر این طور نیست، امسال یکی از بهترین و پربارترین دوران تدریس بنده می باشد. با توجّه به محرومیت شدید از نظر وسایل و منابع آموزشی، مشکل حادّی در آموزش نمی بینم{دقّت نمایید فقط آموزش}.
در پرورش دانش آموزان است که باید کار بیشتری صورت بگیرد. در این زمینه هم همکاری بیشتر اولیاء را می طلبم تا با معلّم فرزندشان و مدرسه، هم-آهنگ تر باشند.

قابل توجّه این که گاه حاشیه های بی موردی برای دانش آموزان و مدرسه ی کوچک ما پیش می آید. اگر این مورد را ریشه یابی نماییم، به نکات قابل حل و دارای راهکار ساده ای خواهیم رسید.

شب های برره!

یکی از دانش آموزان خوب با املاهایی خوب، مدّتی در املا بعضی از کلمه ها را غلط می نوشت. (می آید) را می نوشت (مَیاد) و ... .
چند روز در رفتار و صحبت هایش دقّت کردم. نتیجه جالب بود. وی بیشتر از بچّه های دیگر سریال شب های برره را تماشا کرده بود و با بیان قسمت های مختلف این برنامه به بچّه های دیگر، سعی می کرد همانند هنرپیشه های این برنامه صحبت کند. در نتیجه قالب صحبت کردن جدید ملکه ی ذهنش شده بود.
با چند بار صحبت با این دانش آموز و یادآوری در موقع املا، خوش بختانه قبل از مراجعه به والدینش، این مشکل حل شد.

مشکلات املایی

مشکلات املایی همواره در بین دانش آموزان مشاهده می شود. گاهی به صورت جزئی و اندک و بعضی مواقع به صورت خیلی شدید.
در صورت حاد بودن این موضوع می توان از یک کتاب خیلی خوب بهره برد. خودم بارها از این کتاب استفاده کرده ام و تأثیر آن را دیده ام. البتّه باید از حوصله ی کافی برخوردار باشید. خوب حالا دیگر به اندازه ی کافی کنجکاو شده اید.

درمان اختلالات دیکته نویسی نوشته ی مصطفی تبریزی از انتشارات فراوان یکی از منابع بسیار عالی برای مقابله با مشکلات املایی دانش آموزان است. مطالب آن نیز خیلی ساده نوشته شده است و برای والدین هم قابل استفاده است.

بهترین نتیجه ای که بعد از چند بار مطالعه ی این کتاب ارزشمند، برایم حاصل شده این است که همیشه به دنبال نوع نارسایی املایی و دلیل آن باشم حتّی در موارد اندک. لازم به ذکر است که بهترین نتیجه را وقتی گرفته ام که والدین همکاری داشته اند. موارد جزئی هم به راحتی حل شده اند.

باز هم سرماخوردگی!

امسال در یک منطقه ی بسیار سرد، مشغول تدریس هستم. سرماخوردگی هم برای دانش آموزانم بلایی شده است. یکی سرما می خورد، تا خوب شود یکی دیگر سرما می خورد و ... . این جریان کلی ادامه پیدا می کند. آخر در یک مدرسه ی کوچک تدریس می کنم. آن ها همیشه با هم در سرویس و کلاس درس می نشینند. سرماخوردگی هم مرتباً از یکی به یکی دیگر منتقل می شود.
این امر تا حالا دست کم، ۴ هفته در روند تدریس اختلال ایجاد کرده است. در این بین سرماخوردگی، بارها به من و مدیر مدرسه و حتی بچّه های خودمان هم منتقل شده است. 

البتّه این امر در این مکان بسیار سرد پیش بینی می شد. در بعضی مواقع به اندازه ی کافی، درس را جلو انداختم تا دانش آموزان از این مورد ضربه نخورند.
از اولیاء محترم این انتظار را دارم که در این مورد اهتمام داشته باشند تا فرزندشان به سرماخوردگی های حاد و طولانی گرفتار نشوند. با آرزوی سلامتی و توفیق همه!

کودکان بیش فعّال

امروزه‌ بسياري‌ از مادران‌ و پدران‌ از شيطنت‌ بسيار زياد كودكانشان‌ شكايت‌ دارند. آنها اظهار مي ‌دارند كه‌ فرزندشان‌ مرتب‌ در حال‌ حركت‌ و فعاليت‌ است‌ و نوعي‌ حالت‌ بي‌ قراري‌ و ناآرامي‌ در او مشاهده‌ مي ‌كنند. برخي‌ از اين‌ والدين‌ از فقدان‌ تمركز حواس‌ و ضعف‌ درسي‌ كودك‌ نيز صحبت‌ مي‌ كنند. آنها علت‌ اين‌ فعاليت‌ بيش‌ از اندازه‌ را نمي ‌دانند و مرتب‌ فرزندشان‌ را مورد سرزنش‌ قرار مي‌ دهند. اين‌ كودكان‌ بعضاً مورد انتقاد و تنبيه‌ بسيار زياد قرار مي ‌گيرند. عده‌اي‌ از پدر و مادرها كنترل‌ خود را از دست‌ مي ‌دهند و اين‌ كودكان‌ را به‌ شدت‌ كتك‌ مي‌ زنند يا آنها را تهديد مي ‌كنند. در اين‌ نوشتار سعي‌ شده‌ است‌ پديده‌ بيش ‌فعالي‌ در كودكان‌ توضيح‌ داده‌ و راه‌هاي‌ برخورد مناسب‌ با اين‌ حالت‌ ارائه‌ شود.
اختلال‌ بيش‌ فعالي‌ كه‌ در اغلب‌ موارد با نقص‌ توجه‌ همراه‌ است، معمولاً در دوران‌ كودكي‌ بروز مي‌ كند. تشخيص‌ اين‌ اختلال‌ در سنين‌ زير پنج‌ سال‌ قدري‌ مشكل‌ است زيرا امكان‌ دارد با رفتارهاي‌ طبيعي‌ و شيطنت ‌آميز كودكان‌ اشتباه‌ گرفته‌ شود. با اين ‌حال، متخصصان‌ مي‌ توانند اين‌ اختلال‌ را تشخيص‌ دهند و پيش‌ بيني‌هاي‌ لازم‌ را به‌ عمل‌ آورند. اين‌ اختلال‌ با فعاليت‌ بيش‌ از اندازه، خرابكاري‌ و آزار رساندن‌ همراه‌ است.

بيش ‌فعالي‌ كودكان‌
كودكان‌ بيش ‌فعال‌ - همانگونه‌ كه‌ از اين‌ عنوان‌ برمي ‌آيد- بسيار پرتحرك اند و نمي ‌توانند يک جا آرام‌ بنشينند. آنها اضافه‌ بر ناآرامي‌ بسيار زياد، نوعي‌ اضطرار و اجبار براي‌ خرابكاري‌ نيز دارند. آنان‌ اشيا را مي‌ شكنند يا پرتاب‌ مي‌ كنند. همچنين‌ كنجكاوي‌ بسيار از خود نشان‌ مي‌ دهند و نه‌ تنها اسباب‌ بازي‌هايشان‌ را خراب‌ مي‌ كنند، بلكه‌ اشياء و وسايل‌ منزل‌ را نيز دستكاري‌ و خراب‌ مي‌ كنند. كارهاي‌ خطرناك‌ را دوست‌ دارند و ابداً احساس‌ خطر نمي ‌كنند. بنابراين‌ رفتارهايي‌ بي ‌مهابا از آنها سرمي ‌زند. برخي‌ از بزرگسالان‌ آنها را افرادي‌ بي ‌باك‌ و شجاع‌ تصور مي ‌كنند؛ در حالي‌ كه‌ اين‌ رفتارهاي‌ بي‌ مهابا نشانگر اين‌ واقعيت‌ است‌ كه‌ احساس‌ خطر واقعي - كه‌ يك‌ احساس‌ طبيعي‌ است‌ و بايستي‌ در كودكان‌ وجود داشته‌ باشد - در اين‌ بچه‌ ها وجود ندارد. بازي‌ هاي‌ خطرناك‌ - از جمله‌ بازي‌ با كبريت‌ - و علاقه‌ به‌ وسايلي‌ چون‌ كارد و چاقو نشانه‌ هاي‌ ديگري‌ از گرايش‌ها و رفتارهاي‌ غيرطبيعي‌ اين‌ بچه‌ هاست.

كودك‌ بيش ‌فعال‌ احساس‌ خطر نمي‌ كند.
كودكان‌ بيش ‌فعال‌ در مورد كارها و اشيايي‌ كه‌ به‌ طور طبيعي‌ بايد در برابر آنها احساس‌ خطر كنند، خطري‌ احساس‌ نمي‌كنند؛ و اختلالات‌ سلوك‌ در اين‌ كودكان‌ بعضاً ديده‌ مي‌ شود؛ مثلاً بعضي‌ از آنها رفتارهاي‌ پرخاشگرانه‌ دارند يا براي‌ آسيب‌ رساندن‌ به‌ ديگران‌ آنان‌ را تهديد مي‌ كنند. ممكن‌ است‌ به‌ حيوانات‌ نيز صدمه‌ بزنند. بعضي‌ ديگر در اعمالي‌ چون‌ سرقت‌ و تقلب‌ و به‌ طور كلي‌ كارهايي‌ كه‌ تخلف‌ از قوانين‌ و مقررات‌ محسوب‌ مي‌ شود شركت‌ مي‌ كنند.

تمايل‌ به‌ كارهاي‌ خلاف‌ و خطرناك‌
اين‌ كودكان‌ آچار پيچ‌ گوشتي‌ را داخل‌ پريز برق‌ مي‌ كنند؛ اشياء و وسايلي‌ را كه‌ متعلق‌ به‌ خودشان‌ نيست‌ برمي‌دارند؛ تمايل‌ بسياري‌ به‌ كشيدن‌ سيگار دارند (ته ‌سيگارها را برمي ‌دارند و علاقه‌ به‌ كشيدن‌ آنها دارند) و همچنين‌ گرايش‌ به‌ دروغگويي‌ در آنها بسيار بالاست‌ و اغلب‌ دروغ‌ مي ‌گويند. به‌علاوه آنان‌ تمايل‌ به‌ ارتباط‌ با كودكان‌ و نوجوانان‌ بزرگتر از خود دارند. اغلب‌ دوستاني‌ بزرگتر از خود انتخاب‌ مي ‌كنند و از مصاحبت‌ با نوجوانان‌ لذت‌ مي ‌برند. بسيار مايلند در صحبت‌ها و فعاليت‌هاي‌ آنان‌ شركت‌ كنند. همچنين‌ گرايش‌ به‌ كارهاي‌ خلاف‌ از جمله‌ دزدي‌ در آنها بسيار زياد است. به ‌نظر مي‌ رسد اين‌ كودكان‌ زودتر از حد معمول‌ چشم‌ و گوششان‌ باز مي ‌شود و به‌ كنجكاوي‌هاي‌ بسيار زياد دچار مي‌ شوند.
از لحاظ‌ اجتماعي، كودكان‌ بيش ‌فعال‌ تأثير مثبتي‌ بر ديگران‌ نمي ‌گذارند و مرتب‌ مورد انتقاد قرار مي ‌گيرند. آنها به ‌دليل‌ دقت‌ پايين، اغلب‌ دچار اشتباه‌ مي ‌شوند و انتقاد ديگران‌ را نسبت‌ به‌ خود برمي‌انگيزانند. اين‌ بچه‌ها به‌ جزئيات‌ مسائل‌ توجهي‌ ندارند. حتي‌ در بازي‌ها نيز با دشواري‌ رو به ‌رو مي ‌شوند و در ارتباط‌ خود با بچه ‌هاي‌ ديگر مشكل‌ پيدا مي ‌كنند. اغلب‌ از دستورالعمل‌ها پيروي‌ نمي‌ كنند و از عهده‌ تكاليف‌ مدرسه‌ و ساير كارها و وظايف‌ برنمي‌آيند.

عملكرد اجتماعي‌ و تحصيلي‌ كودك‌ كاهش‌ مي ‌يابد.
كودكان‌ بيش ‌فعالي‌ كه‌ دچار نقص‌ توجه‌ هستند، در تحصيل‌ با مشكل‌ مواجهند. دامنهِ توجه‌ در آنها بسيار محدود است‌ و به‌ همين‌ علت‌ نمي‌ توانند تمركز لازم‌ را حين‌ درس ‌خواندن‌ داشته‌ باشند. اين‌ كودكان‌ به ‌سرعت‌ حواسشان‌ پرت‌ مي ‌شود و به‌ كوچكترين‌ محرك‌ بيروني‌ واكنش‌ نشان‌ مي ‌دهند. در نتيجه‌ عملكرد تحصيلي‌ آنان‌ پايين‌ مي‌ آيد و در يادگيري‌ دچار مشكل‌ مي ‌شوند.
از لحاظ‌ اجتماعي، كودكان‌ بيش ‌فعال‌ تأثير مثبتي‌ بر ديگران‌ نمي ‌گذارند و مرتب‌ مورد انتقاد قرار مي ‌گيرند. آنها به ‌دليل‌ دقت‌ پايين، اغلب‌ دچار اشتباه‌ مي ‌شوند و انتقاد ديگران‌ را نسبت‌ به‌ خود برمي‌انگيزانند. اين‌ بچه‌ها به‌ جزئيات‌ مسائل‌ توجهي‌ ندارند. حتي‌ در بازي‌ها نيز با دشواري‌ رو به ‌رو مي ‌شوند و در ارتباط‌ خود با بچه ‌هاي‌ ديگر مشكل‌ پيدا مي ‌كنند. اغلب‌ از دستورالعمل‌ها پيروي‌ نمي‌ كنند و از عهده‌ تكاليف‌ مدرسه‌ و ساير كارها و وظايف‌ برنمي‌آيند.
آنان‌ از درگير شدن‌ با تكاليفي‌ كه‌ مستلزم‌ تلاش‌ ذهني‌ مداوم‌ است، مي‌ پرهيزند. اغلب، وسايل‌ خود را گم‌ مي‌ كنند و دچار فراموشكاري‌اند. به ‌طور افراطي‌ حرف‌ مي ‌زنند و پيش‌ از تمام‌ شدن‌ پرسش‌ها، پاسخ‌ مي‌ دهند. منتظر نوبت‌ ماندن‌ برايشان‌ دشوار است‌ و بسياري‌ اوقات‌ مزاحم‌ كار ديگران‌ مي ‌شوند.

والدين‌ چه‌ نقشي‌ در درمان‌ دارند؟
۱- ابتدا بايد مطمئن‌ باشيم‌ كه‌ فرزندمان‌ واقعاً نشانه ‌هاي‌ اين‌ اختلال‌ را دارد؛ به‌ علاوه‌ تشخيص‌ نهايي‌ توسط‌ متخصص‌ انجام‌ مي‌ پذيرد. گاهي‌ والديني‌ كه‌ افرادي‌ بسيار مضطرب‌ و نگران‌ هستند، ممكن‌ است‌ جنب و جوش‌هاي‌ طبيعي‌ فرزند را دليلي‌ بر بيش ‌فعالي‌ بدانند. بنابراين‌ در قدم‌ اول‌ بايستي‌ راجع‌ به‌ تشخيص‌ مطمئن‌ باشيم‌ و به فرزندمان برچسب‌هاي‌ نادرست‌ نزنيم.
۲- انرژي‌ اضافه‌ اين‌ كودكان‌ بايد از طريق‌ فعاليت‌هاي‌ مثبت، از جمله‌ ورزش‌ كردن، مصرف‌ شود. بهتر است‌ آنها را براي‌ بازي‌ به‌ زمين‌هاي‌ بزرگ‌ برد و اجازه‌ داد كه‌ به‌ فعاليت‌هاي‌ لذتبخش‌ بپردازند. يا اين‌ كه‌ روزانه‌ براي‌ پياده‌ روي‌ آنها را از خانه‌ خارج‌ كرد. در منزل‌ نيز بايستي‌ مسئوليت‌هايي‌ كه‌ از لحاظ‌ جسمي‌ قدري‌ بچه‌ها را خسته‌ مي‌ كند به‌ آنها بسپاريم‌ تا به‌ اين‌ وسيله‌ انرژي‌ بيش‌ از حد آنان‌ گرفته‌ شود. البته‌ خوب‌ است‌ گاهي‌ براي‌ انجام‌ اين‌ مسئوليت‌ها جوايزي‌ هم‌ در نظر بگيريم.
۳- به‌ خاطر داشته‌ باشيم‌ اين‌ كودكان‌ را به‌ هيچ‌ وجه‌ كتك‌ نزنيم؛ زيرا رفتارهاي‌ انتقام ‌جويانه‌ از آنها سر خواهد زد. بهتر است‌ با آنان مؤدبانه‌ و با محبت‌ صحبت‌ كنيم. البته‌ در برخورد با ساير كودكان‌ نيز داشتن‌ رفتاري‌ مهرآميز و عاري‌ از خشونت‌ لازم‌ است.
۴- گروهي‌ از موادغذايي‌ - از جمله‌ كاكائو، شكلات، قهوه، نسكافه، نوشابه‌هاي‌ رنگي‌ و تنقلات - باعث‌ تحريك ‌پذيري‌ مي‌شوند و لازم‌ است‌ تا حد امكان‌ از دادن‌ آنها به‌ بچه‌ ها خودداري‌ شود.
۵- خواب‌ شبانگاهي‌ اين‌ كودكان‌ موضوع‌ مهمي‌ است؛ آنها بايد شب‌ها زودتر به‌ رختخواب‌ بروند. بهتر است‌ والدين‌ برنامه‌ خانواده‌ را به‌ گونه‌ اي‌ مناسب‌ تنظيم‌ كنند و به‌ هر طريق‌ ممكن‌ به‌ كودك‌ بفهمانند اين‌ يكي‌ از قوانين‌ خانواده‌ اوست‌ كه‌ شب‌ها تا ديروقت‌ بيدار نماند. در همين‌ زمينه‌ توصيه‌ مي‌ شود كودك‌ از وسايلي‌ چون‌ كامپيوتر و تلويزيون‌ به‌ صورت‌ افراطي‌ استفاده‌ نكند.
۶- چنانچه‌ كودك‌ بيش ‌فعال‌ از لحاظ‌ توجه‌ و تمركز بسيار مشكل‌ داشته‌ باشد و رفتارهاي‌ او موجب‌ اذيت‌ و آزار فراوان‌ شود، بهتر است‌ با روان پزشك‌ كودك‌ و نوجوان‌ مشورت‌ شود تا به‌ صلاحديد او كودك‌ مقداري‌ داروي‌ اختصاصي‌ اين‌ اختلال‌ را مصرف‌ كند.

نتيجه ‌گيري‌
اختلال‌ بيش‌ فعالي‌ كه‌ در اغلب‌ موارد با نقص‌ توجه‌ همراه‌ است، معمولاً در دوران‌ كودكي‌ بروز مي‌ كند. تشخيص‌ اين‌ اختلال‌ در سنين‌ زير پنج‌ سال‌ قدري‌ مشكل‌ است زيرا امكان‌ دارد با رفتارهاي‌ طبيعي‌ و شيطنت ‌آميز كودكان‌ اشتباه‌ گرفته‌ شود. با اين ‌حال، متخصصان‌ مي‌ توانند اين‌ اختلال‌ را تشخيص‌ دهند و پيش‌ بيني‌هاي‌ لازم‌ را به‌ عمل‌ آورند. اين‌ اختلال‌ با فعاليت‌ بيش‌ از اندازه، خرابكاري‌ و آزار رساندن‌ همراه‌ است.
چنانچه‌ اين‌ بچه‌ها در سنين‌ كودكي‌ معالجه‌ نشوند، در دوره‌ نوجواني‌ احتمال‌ اين ‌كه‌ رفتارهاي‌ ضداجتماعي‌ داشته‌ باشند و نيز حالات‌ افسردگي‌ در آنها به‌ وجود آيد، بسيار است. بنابراين‌ به‌ والدين‌ توصيه‌ مي ‌شود كه‌ حتماً در دوران‌ كودكي‌ براي‌ معالجه‌ اين‌ كودكان‌ اقدام‌ كنند.

این مطالب از وبلاگ مقالات آموزشی و پرورشی گرفته شده است(در پیوندها مشاهده نمایید).
نشانی اصل مقاله:                                  http://www.edum.blogfa.com/84104.aspx

برای موفقیت فرزندان خود وقت بگذارید، نه پول!

آموزگار محترم، اين نكته را هم با اولياى دانش آموزان خود در ميان بگذاريد.
دکتر حیدر تورانی

والدين عزيز، به خاطر داشته باشند كه تنها تأمين وسايل رفاهى و پرداخت هزينه هاى تحصيلى و حتى تشويق هاى زبانى و مادى نمى تواند، در موفقيت فرزندانشان براى كسب علم و دانش تأثير زياد داشته باشد. اگرچه اين كار بى تأثير نيست، امّا شواهد و تجربه ها نشان مى دهند، خانواده هايى كه به جاى هزينه كردن زياد از لحاظ مادّى، از وقت خود مايه مى گذارند، يعنى به عبارت روشن تر، وقت بيش ترى براى فرزندانشان صرف مى كنند، شاهد موفقيت بيش تر آنان هستند.

والدينى كه بخشى از اوقات مفيد خويش را صرف پيگيرى و انجام كارهاى تحصيلى فرزندانشان مى كنند، دست فرزند خويش را مهربانانه در دستان خود مى گيرند و براى خريد و تأمين وسايل او به فروشگاه ها و كتابخانه ها و كتاب فروشى هاى متعدد مراجعه مى كنند، آن ها را در انجام تكليف هاى مدرسه اعم از: برنامه هاى آموزشى و امتحانات، فوق برنامه هاى مدرسه (اردو، بازديد، كلاس هاى تقويتى و…) همراهى مى كنند، هر از چندگاه نيز منتظرش مى مانند تا كارهايش را انجام دهد و به اتفاق به خانه برگردند، تا پاسى از شب به بهانه هاى گوناگون، كنار فرزند خويش بيدار مى مانند و فرصت مطالعه را براى او فراهم مى كنند تا خواب زود هنگام به سراغ چشمانش نيايد، و يا محيط خانه را براى مطالعه ى او آماده مى كنند و دست از مهمان بازى بى دليل برمى دارند، در واقع انگيزه هاى درونى و تعهدات اخلاقى وى را براى درس خواندن بيش تر مى کنند.

نتيجه اين كه:
والدينى كه به رغم توان و بضاعت مالى كم، بيش ترين وقت را براى فرزندانشان صرف كرده اند، در مقابل خانواده هايى كه بيش ترين توجه را تنها به تأمين نيازهاى مادى فرزندانشان كرده اند، در دراز مدت، نتايج بهترى گرفته اند.

برگرفته شده از اینترنت (مجلّه ی رشد آموزش ابتدایی، دوره ی نهم، شماره ی دو، آبان 84)
فایل pdf این مقاله را می توانید از نشانی زیر دریافت نمایید:
                                    http://www.roshdmag.org/ArticleInfo.aspx?articleid=710